Wypowiedzi wielu pedagogów mówiące o podręczniku szkolnym potwierdzają, że to książka charakteryzująca się określonymi atrybutami. Podczas jej tworzenia korzysta się z treści i metod różnych dyscyplin naukowych, ale nie kompiluje się ich, lecz dostosowuje do osiągnięć naukowych i sposobów myślenia.

Jakie koncepcje stoją za podręcznikiem?

Podręcznik jest to zatem praca naukowa do celów edukacyjnych. Należy w nim wykazać, że struktura wiedzy jest zgodna ze strukturą odpowiedniej dyscypliny naukowej. Powinien on być odpowiednio uproszczony, aby odpowiadał potrzebom i postrzeganym możliwościom uczniów. Dzięki wieloaspektowym badaniom teoretycznym i empirycznym prowadzonym przez psychologów, pedagogów oraz szczegółowym metodom pedagogicznym, różne modele podręczników szkolnych zostały dotychczas opracowane. Opisywane w literaturze pojęcia metodologiczne odnoszą się do wyboru:

  • prezentacji treści,
  • jej układu,
  • poprawności redakcyjnej.

Koncepcje te znajdują odzwierciedlenie w elementach konstrukcyjnych podręczników – doborze i układzie.

Podstawowe elementy podręcznika

Każdy podręcznik szkolny składa się z dwóch zestawów elementów strukturalnych – tekstowych i nietekstowych. Są to: treści podstawowe, uzupełniające, rozszerzone, zadania dydaktyczne i językowe oraz informacyjne (spis treści, słowniczek, pogrubiona czcionka lub odstępy między literami). Elementy nietekstowe, które się znajdują w podręcznikach to zdjęcia, mapy, rysunki, tabele i zestawienia oraz graficzne urządzenia informacyjne (ramki, wykresy). Konkretny model podręcznika jest opisany bardziej szczegółowo w literaturze i jest określany jako ogólny ze względu na funkcję w procesie kształcenia.

Jak można poprawiać podręczniki?

Podręczniki (https://www.taniaksiazka.pl/tanie-podreczniki-szkolne-na-rok-2019-2020-ksiegarnia-internetowa-a-562.html) szkolne są przykładami modeli (szablonów) opisanych w literaturze, które można udoskonalić poprzez analizę teoretyczną i badania empiryczne. Można zweryfikować elementy ich struktury, jak również założenia teoretyczne wykorzystane do stworzenia modelu, tj. koncepcje metodologiczne. Tworząc lub zatwierdzając koncepcje podręczników, należy tak dobrać ich elementy strukturalne, ażeby spełniały swoją rolę w funkcji pedagogicznej. Wszelkie podręczniki szkolne powinny być oparte na zasadach metodologii naukowej, zasadach psychologii i teorii informacji, zasadach sztuki redagowania a także zasady doboru i rozmieszczenia elementów konstrukcyjnych, czyli elementów tekstowych i nietekstowych.

Szkoła zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com